Барлық лекциялар
4-дәріс

Импульс. Импульстің сақталу заңы

Импульс ұғымы, тұйық жүйе, импульстің сақталу заңы, реактивті қозғалыс, Мещерский теңдеуі, серпімді және серпімсіз соқтығысу.

Импульс және күш импульсі

Дененің импульсі — оның массасы мен жылдамдығының көбейтіндісі. Күш импульсі — F·Δt — импульстің өзгерісіне тең.

Дене импульсі. Бірлігі — кг·м/с.

Күш импульсі (импульс теоремасы). F — орташа күш, Δt — әсер ету уақыты.

Импульстің сақталу заңы

Денелер жүйесіне сыртқы күштер әсер етпесе (немесе олардың қорытқысы нөл болса) — жүйе тұйық деп аталады. Тұйық жүйенің толық импульсі сақталады.

Тұйық жүйенің толық импульсі тұрақты. Сома барлық денелер бойынша алынады.

Екі дене соқтығысуында: v — соқтығысуға дейінгі, u — соқтығысудан кейінгі жылдамдықтар.

Соқтығысулар

Серпімсіз соқтығысуда денелер жабысып бірге қозғалады, кинетикалық энергия сақталмайды. Абсолютті серпімді соқтығысуда импульс те, кинетикалық энергия да сақталады.

Абсолютті серпімсіз соқтығысудан кейінгі ортақ жылдамдық.

Реактивті қозғалыс. Мещерский теңдеуі

Дененің массасы өзгерген (мысалы, ракетадан газ ағып шыққан) кездегі қозғалыс теңдеуі. Реактивті күш — бөлініп шығатын газ дененің массасын азайтып, оған кері бағытта импульс береді.

Мещерский теңдеуі. u — газдың дене бойынша салыстырмалы жылдамдығы; dm/dt — масса өзгеру жылдамдығы (ракета үшін теріс).